از تصاویر کهن تا جهش های جدید تبلیغاتی

شاید همیشه تصویری که از هیاهوی دوران انتخابات چه در ذهن مردم ایران و چه درقاب رسانه های جمعی نقش می بندد؛ بنرها، پوسترها، بروشورها، تراکت ها و ... . تصویری که دیوارهای پوشیده از عکس هاو پوسترها را نشان می دهد،‌ویا رفتگری که درحال جارو زدن ته مانده تبلیغات انتخاباتی از کف زمین است. اما این بار تبلیغات،شعارها و وعده ها به رنگ دیگری درآمده ، این بار کاندیداها بخصوص دو کاندیدای رقیب ؛ احمدی نژاد و موسوی و همچنین مهدی کروبی محتوای خود را در پس فرم های دیگری بیان می کنند. فرم هایی که همه زبان آن را می دانند و برای همه قابل توضیح است. این بار تبلیغات رنگی شده است و این رنگی شدن آن، یکی از عواملی است که فضای انتخابات این دوره را به رنگی دیگر درآورده. شاید این رنگی شدن ما را به یاد انقلاب های نارنجی و انقلاب های مخملی در اوکراین و گرجستان می اندازد اما این رنگی شدن در انتخابات ایران انقلاب نیست رنگ هایی خواستار تغییرند و نمادی خواستار ماندن در همان وضع. اینکه به لحاظ تبلیغاتی و رسانه ای امروزه با صحنه ای متفاوت از دوره های دیگر روبرو هستیم از ستادهای انتخاباتی شروع می شود و به خیابان و مچ دست حتی کودکان می رسد.

فضای رنگی گفت وگو

به نظر می رسد بستن این مچ بندها و پوشیدن لباس هایی به رنگ ستاد کاندیدای مورد نظر فضای گفت وگویی خاص را در عرصه خیابان،سطح شهرها، اماکن عمومی، دانشگاه ها، و حتی برخی ادارات به وجود آورده است. فضای گفت و گویی که می توان بدون سخن حرف زد . کافیست به کسی که همرنگ ما لباس پوشیده نگاهی کنیم و لبخندی به نشان همرنگی به یکدیگر بزنیم و عبور کنیم . با این رنگ ها همه با هم حرف می زنند حتی کسی که طرفدار رنگی نیست وقتی یکی از طرفداران رنگی را می بیند به او نگاه می کند و محتوا را از همان رنگ می خواند. ممکن است مخاطبان مختلف قرائت های متفاوتی ازآن رنگ داشته باشند. مثلا درباره رنگ سبز ممکن است عده ای آن را نماد مذهبی بدانند ، عده ای نماد سازندگی و آبادانی و البته هر نوع قرائت بستگی به زمینه های فرهنگی و فکری هر فرد دارد.

مشارکت رنگین

استفاده از رنگ ها در این دوره از انتخابات یک مزیت دیگری هم داشته است. رنگ ها را همه می فهمند شاید خیلی مهم نباشد که محتوای در پس هر رنگ چگونه قرائت می شوند آنچه که مهم است این است که در طول این دوسه ماه رسانه شده است رسانه ای کوچک ولی نسبتا با کارکردی قوی. رسانه ای است که به راحتی در دسترس قرار می گیرد ، نیازی به توضیح ندارد و فرم محض است. پس همه می توانند در استفاده و ترویج آن مشارکت کنند. دوره های پیش برای پخش بروشور، پوستر و دیگر اقلام انتخاباتی کسانی که در ستادها فعال بودند این کار را می کردند . اما رنگ ها این فرصت را ایجاد کرد تا هرکسی آن را به دست بگیرد و بدون حرفی، بروشوری، یا پوستری وارد فضای گفت وگوی انتخاباتی شود در واقع تبلیغات انتخاباتی در این دوره یک فعالیت همه گیر و با مشارکت بیشتر شهروندان روبرو شد. البته دلیل این مشارکت تنها رنگ ها نبودند همانطور که در ابتدا بیان شد فضای سیاسی کشور هم نقش مهمی در این نوع مشارکت داشته است ولی اینجا ما از مشارکت در تبلیغات سخن می گوییم که به دلیل ساده تر و جذاب تر شدن آن فراگیر تر شده است.و شعارهایی از قبیل هر شهروند یک ستاد بازتابی از این قضیه است.

چیزی شبیه انقلاب رنگی

آنچه که می توان از این فضای تبلیغاتی نتیجه گیری کرد نوعی پیشرفت است. افراد فهمیده اند که پوستروبنرهای رنگی دیگر به تنهایی تأثیرگذار نیستند. و شاید چندان برای همه ملموس نباشد پس از نماد و وسیله ای استفاده می کنند که فراگیر باشد، افراد بیشتری را در انتقال،‌و حتی قرائت آن درگیر کند و تفسیرهایی متنوع ومتکثر را نیز درپی داشته باشد. تغییر یافتن فضای تبلیغاتی در این مقیاس اگر انقلاب تبلیغاتی در ایران نباشد بی شک گام بلندی در این راستاست که می تواند بسیاری از ابعاد دیگر انتخابات این دوره را تحت الشعاع قرار دهد.